ظرفیتهای مغفولمانده معادن کردستان در سایه چالشهای سرمایهگذاری و ماشینآلات
مهندس معتمدوزیری، مدیرعامل شرکت جهاد نصر و راهبر معدن طلا، در گفتوگویی تخصصی به بررسی ظرفیتهای مغفولمانده معادن استان کردستان، چالشهای ناوگان ماشینآلات معدنی، و ضرورت تحول در مدل پیمانکاری معدن پرداخت و تأکید کرد که صنعت طلا با وجود پتانسیلهای بالا، همچنان در سایه موانعی نظیر ریسک سرمایهگذاری و فرسودگی تجهیزات قرار دارد.
ظرفیتهای طلای ایران؛ از پتانسیل تا مانع
مهندس معتمدوزیری در پاسخ به سؤال درباره ظرفیت ایران برای تبدیل شدن به یکی از قطبهای تولید طلا در منطقه، اظهار داشت: ایران از نظر ذخایر و پتانسیلهای زمینشناسی، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه صنعت طلا دارد و در صورت انجام اکتشافات هدفمند و تکمیل زنجیره ارزش، میتواند جایگاه بسیار بهتری در منطقه به دست آورد.
وی با تأکید بر اینکه موضوع طلا را نباید صرفاً به استخراج ماده معدنی محدود کرد، تصریح کرد: باید از اکتشاف، استخراج و فرآوری تا استحصال و ایجاد صنایع پاییندستی، یک زنجیره منسجم ایجاد شود. به اعتقاد من، یکی از مهمترین مزیتهای ایران، وجود پهنههای وسیع و متنوع زمینشناسی و همچنین برخورداری از نیروی انسانی متخصص و تجربه قابلتوجه در بخش معدن است. با این حال، برای تبدیل این ظرفیت بالقوه به ظرفیت بالفعل، سرمایهگذاری پایدار و بلندمدت ضروری است.
مدیرعامل جهاد نصر مهمترین مانع را در ریسک سرمایهگذاری و دشواری تأمین مالی پروژههای معدنی، در کنار فرایندهای طولانی اداری و محدودیت دسترسی به فناوری و ماشینآلات روزآمد دانست و گفت: پروژههای معدنی، بهویژه در بخش طلا، پروژههای کوتاهمدت نیستند و سرمایهگذار باید از ثبات نسبی مقررات و امکان برنامهریزی بلندمدت اطمینان داشته باشد.
وی افزود: اگر بتوانیم شرایط سرمایهگذاری را بهبود دهیم، فرایندهای صدور مجوز و واگذاریها را تسهیل کنیم و فناوری و تجهیزات مورد نیاز را در اختیار فعالان این بخش قرار دهیم، صنعت طلا میتواند علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، نقش مهمی در اشتغال، توسعه مناطق کمتر برخوردار و تقویت اقتصاد معدنی کشور ایفا کند.
چالش ماشینآلات؛ تأثیر بر هزینه و بهرهوری
ایشان در پاسخ به سؤال درباره تأثیر کمبود و فرسودگی ماشینآلات بر هزینه و بهرهوری پروژههای تحت راهبری جهاد نصر، تصریح کرد: ماشینآلات در پروژههای معدنی یکی از اصلیترین عوامل تعیینکننده هزینه و بهرهوری هستند. در عملیات استخراج، هر میزان کاهش آمادهبهکاری ماشینآلات یا افزایش زمان توقف، مستقیماً بر میزان تولید، هزینه تمامشده و زمان اجرای پروژه اثر میگذارد.
وی با اشاره به هزینههای بالای تعمیر و نگهداری ماشینآلات فرسوده، افزایش مصرف سوخت و قطعات، و کاهش قابلیت اطمینان برنامه تولید، تأکید کرد: مسئله صرفاً «کمبود ماشینآلات» نیست؛ بلکه کیفیت، عمر، تناسب ظرفیت و آمادهبهکاری ناوگان ماشینآلات نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.
مدیرعامل جهاد نصر با بیان اینکه در این مجموعه با مدیریت دقیق ناوگان، برنامهریزی تعمیرات و افزایش آمادهبهکاری تجهیزات، تلاش میکنیم اثر این محدودیتها را کنترل کنیم، خاطرنشان ساخت: واقعیت این است که برای ارتقای پایدار بهرهوری، در نهایت باید به سمت نوسازی و توسعه ناوگان معدنی حرکت کرد. به نظر من، سرمایهگذاری در ماشینآلات معدنی هزینه صرف نیست؛ بلکه یک سرمایهگذاری مستقیم برای کاهش هزینه تمامشده، افزایش تولید و افزایش عمر اقتصادی پروژه است.
تحول در مدل پیمانکاری؛ از سنتی تا مشارکت در منافع
مهندس معتمدوزیری در پاسخ به سؤال درباره کارایی مدل پیمانکاری سنتی در شرایط امروز، اظهار داشت: مدل پیمانکاری سنتی در بسیاری از پروژهها همچنان کاربرد دارد، اما شرایط امروز صنعت معدن نیازمند بازنگری در این مدل است.
وی با اشاره به همجهتی منافع کارفرما و پیمانکار در پروژههای معدنی، تصریح کرد: کارفرما به دنبال افزایش تولید، کاهش هزینه و افزایش عمر اقتصادی معدن است و پیمانکار نیز باید از بهرهوری و عملکرد مناسب خود منتفع شود. بنابراین، حرکت به سمت قراردادهای مبتنی بر عملکرد، شاخصهای بهرهوری، کیفیت، زمان، هزینه و میزان تولید میتواند مدل مناسبتری برای پروژههای آینده باشد.
مدیرعامل جهاد نصر با تأکید بر اینکه مشارکت پیمانکار در منافع معدن باید با سازوکار شفاف و قابلاندازهگیری انجام شود، گفت: اگر شاخصهای عملکرد بهدرستی تعریف شوند، پیمانکار صرفاً مجری عملیات نخواهد بود، بلکه به یک شریک واقعی در افزایش بهرهوری پروژه تبدیل میشود.
وی افزود: من معتقدم آینده پیمانکاری معدن، به سمت پیمانکار متخصص، صاحب دانش، دارای ماشینآلات و متعهد به نتیجه حرکت خواهد کرد؛ نه صرفاً پیمانکاری که نیروی انسانی و تجهیزات را برای انجام یک حجم عملیات مشخص تأمین کند. این تغییر میتواند موجب کاهش هزینههای سربار، افزایش بهرهوری تجهیزات، کاهش زمان اجرای پروژه و همراستایی بیشتر منافع کارفرما و پیمانکار شود.
کردستان؛ ظرفیتی مغفولمانده در غرب کشور
معتمدوزیری در پاسخ به سؤال درباره ظرفیتهای معدنی استان کردستان، گفت: استان کردستان را باید یکی از مناطق مهم معدنی کشور دانست که هنوز بخش قابلتوجهی از ظرفیتهای آن بهطور کامل بالفعل نشده است. کردستان علاوه بر ظرفیتهای شناختهشده در حوزههایی مانند طلا، سنگآهن و سایر مواد معدنی، از منظر اکتشاف نیز دارای ظرفیتهای قابلتوجهی است.
وی با اشاره به فاصله بین «وجود ذخیره معدنی» و «تبدیل آن ذخیره به یک فعالیت اقتصادی پایدار»، تصریح کرد: برای این کار باید اکتشاف تکمیل شود، ذخایر اقتصادی شناسایی شوند، زیرساختها توسعه پیدا کنند و سرمایهگذاری برای استخراج و فرآوری شکل بگیرد.
مدیرعامل جهاد نصر رویکرد این شرکت را حرکت در همین مسیر دانست و گفت: ما معتقدیم جهاد نصر نباید صرفاً بهعنوان یک پیمانکار عملیات اجرایی معدن دیده شود؛ بلکه میتواند در توسعه زیرساختهای معدنی، تجهیز معادن، استخراج، فرآوری و ایجاد زنجیره ارزش نقش فعالتری ایفا کند.
وی توسعه فعالیتهای معدنی استان، شناسایی پروژههای دارای توجیه اقتصادی، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، بهکارگیری فناوری و ماشینآلات مناسب و حرکت به سمت فرآوری و ایجاد ارزش افزوده در داخل استان را از محورهای مهم مورد توجه جهاد نصر برشمرد و تأکید کرد: هدف نهایی باید این باشد که مواد معدنی استان صرفاً بهصورت ماده خام از منطقه خارج نشوند، بلکه تا حد امکان زنجیره ارزش آنها در خود استان شکل بگیرد.
مهندس معتمدوزیری در پایان خاطرنشان کرد: این موضوع علاوه بر افزایش ارزش اقتصادی معدن، به ایجاد اشتغال پایدار، توسعه زیرساختها و ماندگاری ثروت حاصل از منابع طبیعی در استان کمک خواهد کرد. به اعتقاد من، کردستان میتواند در سالهای آینده یکی از محورهای مهم توسعه معدن در غرب کشور باشد؛ مشروط بر اینکه نگاه ما از «استخراج معدن» به سمت توسعه زنجیره کامل معدن و صنایع معدنی تغییر کند.